Pica is een eetstoornis waarbij personen niet-eetbare voorwerpen consumeren. Diagnose vereist medische evaluatie, waarin specifiek gedrag en duur worden onderzocht. Diagnostische criteria omvatten het consumeren van niet-eetbare items gedurende minstens een maand.
Het verschilt van andere eetstoornissen door de focus op niet-eetbare items. Volgens Ezzeddin et al. (2015) was de prevalentie van pica tijdens zwangerschap 8,33% (in Tehran), met pagophagia het meest voorkomend. Lofts et al. (1990) vonden dat 15,5% van volwassenen met mentale retardatie in instellingen pica vertoonden.
De oorzaken zijn divers: voedingstekorten, psychische stoornissen, stress en hormonale veranderingen. Symptomen zijn het eten van ongewone items zoals aarde, klei of ijs. Behandeling richt zich op onderliggende oorzaken en biedt veilige voedingsalternatieven.

Wat is de medische definitie van Pica?
De medische definitie van pica is een medische stoornis gekenmerkt door het aanhoudend eten van niet-eetbare voorwerpen. Men consumeert items zoals aarde, klei, krijt en papier. Pica is geassocieerd met een onderliggende voedingsdeficiëntie, zoals ijzertekort, maar kan voorkomen bij mensen zonder deze tekorten.
De term ‘pica’ komt van het Latijnse woord voor de ekster, een vogel bekend om zijn ongewone eetgedrag. De naam verbindt de stoornis met de ekster vanwege de neiging van de vogel om een verscheidenheid aan objecten te eten, net zoals mensen met pica ongeschikte stoffen consumeren.
Diagnose van pica vereist een aanhoudend patroon van het eten van niet-eetbare voorwerpen gedurende minstens een maand. Oorzaken kunnen variëren van voedingstekorten tot psychische aandoeningen. Symptomen omvatten het consumeren van niet-voedingsstoffen en kunnen leiden tot fysieke gezondheidsproblemen zoals darmblokkades.
Behandeling richt zich op het aanpakken van de onderliggende oorzaken en kan educatie en ondersteuning omvatten om het gedrag te stoppen.
Wat voor gedrag is typerend voor Pica?
Typerend gedrag voor pica is het herhaaldelijk eten van niet-eetbare stoffen zoals aarde, klei, papier, krijt of haar. Dit gebeurt structureel en gaat vaak samen met drang of dwang, ondanks mogelijke gezondheidsrisico’s.
Uit onderzoek van Rose et al. (2000) blijkt dat pica vaker voorkomt bij kinderen en volwassenen met ontwikkelingsstoornissen of een ijzertekort. Het gedrag kan tijdelijk zijn, maar zonder behandeling leiden tot complicaties zoals darmproblemen of vergiftiging.
Is Pica een ziekte of syndroom?
Pica is geen ziekte of syndroom, maar wordt officieel geclassificeerd als een eetstoornis. Het gaat om hardnekkig gedrag waarbij iemand niet-eetbare stoffen consumeert, vaak met psychologische, medische of omgevingsfactoren als achterliggende oorzaak.
Volgens het Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5, APA 2013) valt pica onder de “voedings- en eetstoornissen”. Onderzoek van Ali et al. (2015) benadrukt dat de stoornis vaak samen voorkomt met ontwikkelingsstoornissen en psychiatrische problematiek.
Hoe kan Pica worden gediagnosticeerd?
Pica kan worden gediagnosticeerd door zorgvuldige beoordeling van gedrag en medische tests. Zorgverleners voeren grondige interviews uit met de betrokken persoon en verzorgers om details te verzamelen over geconsumeerde items, de duur en de settings waarin het gedrag voorkomt.
Een lichamelijk onderzoek wordt uitgevoerd, inclusief controle op tekenen en symptomen zoals maag- of darmblokkades. Laboratoriumtests worden vaak aangevraagd om onderliggende voedingsstoffentekorten, zoals lage ijzerniveaus, te beoordelen en om complicaties door de inname van niet-eetbare items te identificeren.
Het is belangrijk dat individuen eerlijke en gedetailleerde informatie verstrekken om een accurate diagnose te ondersteunen. Bij vermoeden van pica dient men professionele begeleiding te zoeken voor een juiste evaluatie. Volgens Bryant-Waugh et al. (2018) is de Pica, ARFID, and Rumination Disorder Interview (PARDI) een betrouwbaar en valide instrument voor het beoordelen van pica bij personen van 10-22 jaar.
Wat zijn de oorzaken van Pica?
De oorzaken van pica zijn een combinatie van factoren, waaronder voedingstekorten zoals ijzertekort en anemie, vooral bij zwangere vrouwen waar hormonale veranderingen bijdragen aan de ontwikkeling van het gedrag.
Het is ook geassocieerd met ontwikkelings- en intellectuele stoornissen, waarbij Matson en Bamburg (1999) opmerken dat pica-gedrag voorkomt bij alle leeftijdsgroepen van individuen met een lagere cognitieve functie, voornamelijk om niet-sociale redenen, en vaker bij personen met stoornissen zoals autisme en stereotypische bewegingsstoornis.
Stress en psychologische factoren kunnen pica ook veroorzaken, waarbij het eten van niet-eetbare items een copingmechanisme biedt, en een gevoel van comfort of verlichting geeft. Culturele en omgevingsfactoren zijn eveneens van invloed; blootstelling aan en normalisatie van bepaalde gedragingen kan pica in de hand werken.
Is Pica erfelijk?
Nee, pica is meestal niet erfelijk, maar er zijn uitzonderingen. Onderzoek suggereert dat bepaalde genetische syndromen, zoals het Prader-Willi syndroom, geassocieerd zijn met pica. De exacte onderliggende mechanismen zijn nog niet volledig begrepen.
Er is bewijs dat pica kan voorkomen bij personen met een ijzertekort of andere organische tekorten. Deze tekorten kunnen bijdragen aan de drang om niet-eetbare stoffen te consumeren. Ook ontwikkelingsstoornissen zijn geassocieerd met pica.
Men vermoedt dat erfelijke aanleg een rol kan spelen bij het ontstaan van de aandoening, maar specifieke genetische oorzaken zijn nog niet vastgesteld.
Waarom ontstaat Pica vaak bij een zwangerschap?
Pica ontstaat tijdens een zwangerschap vaak voor door tekorten aan voedingsstoffen zoals ijzer of zink. Ook hormonale veranderingen en verhoogde stress kunnen bijdragen aan het ontwikkelen van deze eetgewoonte.
Daarnaast speelt cultuur soms een rol: in bepaalde gemeenschappen worden specifieke stoffen, zoals klei of aarde, gezien als “helend” tijdens de zwangerschap. Dit kan de kans op pica vergroten.
Onderzoek van Fawcett et al. (2016) laat zien dat vrouwen met ijzergebrek veel vaker pica vertonen. Het vroegtijdig opsporen en behandelen van tekorten kan klachten en risico’s voor moeder en kind verminderen.
Wat zijn de symptomen van Pica?
De symptomen van pica omvatten het aanhoudend consumeren van niet-eetbare items gedurende minimaal een maand. Dit gedrag kan leiden tot lichamelijke gezondheidsproblemen zoals darmklachten. De geconsumeerde stoffen variëren en kunnen specifieke risico’s met zich meebrengen.
Het is belangrijk om bij vermoeden van pica een professional te raadplegen. Bloedonderzoeken kunnen lage voedingsstoffenniveaus, zoals ijzer, aan het licht brengen.
Volgens Nishimura et al. (2011) kan pica bij volwassenen een zelfkalmerende handeling zijn, vergelijkbaar met nagelbijten of wiegen, en zou de classificatie ervan heroverwogen moeten worden.
Wat is een lijst van de meest voorkomende Pica voorwerpen?
Dit is een lijst met de meest voorkomende pica-voorwerpen; aarde, klei, stof, as, zetmeel en metaal. Specifieke items zoals verfschilfers, zeep, haar, sigarettenas, uitwerpselen, papier, wol, krijt, talkpoeder, kauwgom, kiezelstenen en houtskool worden ook geconsumeerd.
Individuen met pica eten vaak ijs, wat wijst op ijzertekort. Het is belangrijk te weten dat de geconsumeerde objecten sterk variëren. Professionele hulp zoeken is cruciaal bij het ervaren van pica-symptomen, vanwege de mogelijke gevolgen voor fysieke en mentale gezondheid.
Waarom is pica gevaarlijk?
Pica kan gevaarlijk zijn omdat het eten van niet-eetbare items gezondheidsrisico’s verhoogt. Het consumeren van scherpe of harde voorwerpen kan leiden tot inwendige verwondingen of verstoppingen in het spijsverteringskanaal.
Het inslikken van giftige stoffen kan tot ernstige neurologische en ontwikkelingsvertragingen leiden. Bovendien kan pica het risico op voedingstekorten verhogen door essentiële voedingsstoffen te verdringen. Het introduceert ook het risico op het binnenkrijgen van organismen die infecties kunnen veroorzaken.
Specifiek tijdens de zwangerschap is pica geassocieerd met een verhoogd risico op vroeggeboorte en laag geboortegewicht bij neonaten, zoals onderzoek van López, Langini en Portela (2007) aantoont. Hoewel dit onderzoek geen significante verschillen vond in de ijzerstatus van moeders met pica, blijven de risico’s voor de gezondheid van de baby aanzienlijk.
Kan Pica leiden tot ijzertekort?
Ja, Pica kan leiden tot ijzertekort, vooral wanneer iemand stoffen eet die de opname van voedingsstoffen belemmeren, zoals klei of zetmeel. Dit kan bloedarmoede en vermoeidheid veroorzaken.
Volgens Khan et al. (2020) komt er een vicieuze cirkel voor: ijzertekort kan pica uitlokken, terwijl pica het tekort juist verergert. Daarom is medische controle en behandeling bij pica essentieel om complicaties te voorkomen.
Hoe kun je Pica behandelen?
Om pica te behandelen, is een multidisciplinaire aanpak essentieel. Deze omvat medische, voedings- en gedragstherapie. Het hoofddoel is het identificeren van onderliggende aandoeningen, zoals voedingstekorten of hormonale problemen, die bijdragen aan de ontwikkeling van pica.
Voedingscounseling helpt bij het ontwikkelen van een gebalanceerd dieet en het aanpakken van eventuele tekorten die pica veroorzaakt hebben. Gedragstherapie is een gangbare behandeling voor eetstoornissen en richt zich op het aanleren van veilige eetgewoonten en het verminderen van de drang om niet-eetbare items te consumeren.
Het creëren van een veilige omgeving vermindert de blootstelling aan en de kans op het eten van gevaarlijke objecten. Regelmatige monitoring door professionals is nodig om de voortgang te volgen en het behandelplan bij te stellen om effectiviteit te waarborgen. Individuen met pica moeten leren weerstand te bieden aan de drang om onveilige items te eten en gezonde alternatieven te implementeren.
How verhoudt Pica zich tot andere eetstoornissen?
In vergelijking met andere eetstoornissen zoals anorexia nervosa en boulimia, heeft pica een ander diagnostisch profiel. Anorexia nervosa en boulimia betreffen een obsessie met gewicht en een vervormd lichaamsbeeld, terwijl pica niet direct geassocieerd is met deze aspecten.
Behandeling van pica vereist vaak een multidisciplinaire aanpak, gericht op het aanpakken van de onderliggende medische of nutritionele tekorten en het veranderen van het compulsieve gedrag.
Volgens het onderzoek van Strandjord et al. (2015) waren patiënten met Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder (ARFID) en Pica jonger en vertoonden ze minder traditionele eetstoornisgedragingen met minder gewichtsverlies dan patiënten met anorexia nervosa. Dit suggereert dat ARFID en pica verschillen van meer gangbare eetstoornissen en een specifieke benadering in behandeling vereisen.


